ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

349

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

جواب اين اشكال در توضيح گفتهء ديگر امام ( ع ) : ومنهم امناء على وحيه گذشت ، چون مقصود از ركوع ، خشوع براي عزّت وعظمت خداست واين منافاة ندارد كه پاهايشان در عمق زمين وسرهايشان از آسمانهاى هفتگانه وعرش وكرسي فراتر باشد . ( 1500 - 1490 ) فرموده است : مضروبة بينهم وبين من دونهم حجب العزّة واستار القدرة جملهء فوق اشاره است به اين كه ابزار انساني ناتوان از درك حقيقت فرشتگان ودسترسى به آنان مىباشد به اين دليل كه آنها از جسميّت وجهت داشتن به دوراند وبه عزّت وجلال خداوندى نزديك . نيروى ادراك انساني از تنوّع ومراتب متفاوت آنها به دور است . مثلًا هر گاه يكى از پادشاهان دنيا در بزرگوارى وعظمت چنان باشد كه جز بزرگان وخواصّ نتوانند أو را ببينند ، ويا بعضي از خواص پادشاهان مانند وزير وهمدم ودربان كه همهء مردم به آنها دسترسى ندارند ، وجز افراد خصوصي ويا داراى واسطه‌هاى قوى نمىتوانند با آنها ديدار داشته باشند وصرفاً اين فاصله بين آنها ومردم تقرّب ونزديكى آنها به پادشاه باشد . در بارهء فرشتگان نيز تصوّر همين است . چنان كه ميان مردم ووزراى سلطان پردهء عزّت وعظمت پادشاه وقدرت وقهر أو حايل مىباشد ، حايل ميان مردم وفرشتگان نيز پردهء عزّت وعظمت خداوند ، پادشاه دنيا وآخرت است . وبدينسان است حال فرشتگان مقرّب وپايين‌تر از آنها حاملان عرش . وسزاوار نيست كه قواى ضعيف ما به آنها برسد وبه دليل حجابهاى عزّت وعظمت خداوندى براي فرشتگان وبه دليل كمال تسلّط وقدرت خداوند كه در بارهء فرشتگان اعمال شده است انسان نمىتواند آنها را درك كند وخدايى جز أو نيست . ( 1504 - 1501 ) فرموده است : ولا يتوهمّون ربّهم بالتصوير . اين فراز از فرمودهء امام ( ع ) اشاره به اين است كه فرشتگان در بارهء حق